Vinic

Żółtawobiały do różowego roztocz, o cylindrycznym, lekko zwężającym się ku tyłowi ciele, z dwiema parami odnóży. Samica ma 0,16 mm długości, samiec jest mniejszy. Czynnik sprawczy erynozy na winorośli. Na górnej stronie blaszki liściowej wyraźnie wypukłe, różnej wielkości i kształtu, zielono- lub czerwono zabarwione pęcherzyki. Na spodniej stronie pęcherzyków znajduje się typowy "filcowaty", białawy, później beżowy do brązowego, wzrost włosków (erineum). Wyjątkowo erineum tworzy się także na górnej stronie blaszek liściowych i na kwiatostanie lub występuje kędzierzawość liści.

Grzyb atakuje ściółkę liściową, liście, kiście i części zdrewniałe. U podstawy śmiertelnych narośli tworzą się ciemnobrązowe do czarnych plamy, które wydłużają się i często pękają wzdłużnie. Na liściach pojawiają się ciemnobrązowe do czarnych nekrotyczne plamy z jasnozielonym brzegiem. Na łodydze pojawiają się wydłużone czarne plamy. Na ulistnionych liściach grzyb powoduje rozjaśnienie kory aż do jej wybielenia. Porażone może być również stare drewno, w tym głowa i szyjka korzeniowa. Po usunięciu kory obserwuje się ciemniejszy kolor drewna i czarne plamy. Wiosną dochodzi do infekcji ściółki i liści. Choroba rozprzestrzenia się w wilgotnych i ciepłych warunkach (optymalna temperatura 23°C). Zapobieganie jest kluczem do ochrony, zwłaszcza dobre napowietrzanie drzewostanu i krzewów oraz optymalne odżywianie

Winogrona mogą być zainfekowane zwłaszcza od początku dojrzewania. Zainfekowane jagody odmian białych przybierają barwę mleczną do jasnobrązowej, gniją i zwykle szybko wysychają. Typowy jest winny zapach zainfekowanych winogron, spowodowany przerostem i aktywnością bakterii i drożdży octowych. Infekcja występuje głównie przy ciepłej (optymalnie 25-30 °C) i wilgotnej pogodzie. Można spodziewać się bardziej rozległych infekcji, zwłaszcza gdy jagody są masowo ranione, a następnie przy ciepłej i wilgotnej pogodzie (gradobicie, silne występowanie omacnicy prosowianki).

W miesiącach letnich grad może wyrządzić ogromne szkody w winorośli. Oprócz uszkodzeń liści i listków, poważnie uszkodzone są również grona (rys. 1) i pojedyncze jagody, które mogą ulec białej zgniliźnie lub botrytis (szara zgnilizna). Dlatego też zaleca się, aby natychmiast po wyschnięciu roślin po gradzie (ale najpóźniej w ciągu 12-18 godzin), uszkodzone uprawy potraktować odpowiednim środkiem grzybobójczym (Folpan biała zgnilizna)

Często przy zwalczaniu chwastów w uprawach zbóż stosowany herbicyd jest znoszony do pobliskich ogrodów i winnic. Zboża najczęściej zwalczane są "herbicydami wzrostowymi", które zabijają chwasty dwuliścienne poprzez zakłócenie ich wzrostu. Chwasty te zwijają się, opóźniają wzrost i stopniowo zamierają. Na działanie tych herbicydów wrażliwe są również niektóre rośliny uprawne, takie jak buraki cukrowe, słoneczniki, a przede wszystkim winorośl. Liście winorośli stają się mocno zniekształcone i wachlarzowate, mają pogrubione i prześwietlone żyłki. Przy silniejszym uderzeniu winorośli zwijają się i zamierają również wierzchołki roślin liściastych.

Istnieją trzy rodzaje korników, które mogą być szkodliwe dla winorośli. Dwa z nich - kornik marmurkowy (Lobesia botrana) i kornik paskowany (Eupoecilia ambiguella) - uszkadzają kwiatostany, pęczki, a później jagody winorośli, dlatego konieczne jest chemiczne zwalczanie ich w miejscach, w których występują regularnie. Oba gatunki zimują w stadium poczwarki. Wylęgają się one pod koniec kwietnia, a motyle masowo roją się w maju. Po zapłodnieniu samice zaczynają składać jaja. Wyklute gąsienice uszkadzają kwiatostany winorośli i przędą z nich nici. Tutaj przepoczwarzają się, a w lipcu wylęgają się motyle drugiego pokolenia obu gatunków. Gąsienice tego pokolenia uszkadzają rozwijające się jagody, które często gniją.

Roztocza nie są owadami, ale pajęczakami, o czym świadczą ich 4 pary kończyn i zdolność do tworzenia pajęczyn na zaatakowanych roślinach. Ponieważ są bardzo małe (długość ich ciała wynosi 0,2 - 0,4 mm), są ledwo widoczne gołym okiem. Na ich obecność wskazują srebrzyste, żółtawobrązowe lub brązowawe drobne plamki na górnej stronie zaatakowanych liści. Najczęstszym szkodnikiem roślin ozdobnych jest przędziorek chmielowiec (Tetranychus telarius), popularnie zwany również przędziorkiem czerwonym. Oprócz roślin ozdobnych atakuje on dziesiątki różnych upraw polowych, warzyw, drzew owocowych i przeżywa na różnych chwastach. W naturze zimuje w stadium zapłodnionej samicy. W ciepłych i suchych warunkach w mieszkaniach i szklarniach rozmnaża się nieprzerwanie przez cały rok.

Czynnikiem sprawczym jest grzyb kieszonkowy Pseudopeziza tracheiphila. Atakuje on głównie liście, wyjątkowo także kwiatostany. Powoduje powstawanie żółto-zielonych do żółtych plam na liściach odmian białych oraz czerwonych, różnie rozmieszczonych, żyłkowanych plam na liściach odmian niebieskich. Plamy szybko się powiększają, nekrotyzują i zasychają od środka. Pomiędzy wyschniętym środkiem plamy a zdrowymi zielonymi liśćmi pozostaje wyraźny pas żywych liści w kolorze żółto-zielonym do żółtego u odmian białych i czerwonym u odmian niebieskich. Pasek ten nie pojawia się na podkładkach, a objawy choroby rozwijają się szybko. Silnie porażone liście zasychają i opadają.

Kędzierzawość (akarynoza) liści winorośli jest powodowana przez niewidocznego gołym okiem drobnego roztocza z rodziny wełnowatych, zwanego Calepitrimerus vitis. O obecności szkodnika świadczą drobne nakłucia - miejsca ssące szkodnika, które łatwo wykryć, jeśli liście obserwuje się w świetle. Jednak jeszcze bardziej zauważalne są porażone krzewy w drzewostanie, które w porównaniu ze zdrowymi roślinami mają silnie zahamowane pędy i mocno poskręcane liście (stąd nazwa uszkodzenia). Jeśli porażenie powtarza się przez kilka lat z rzędu, rośliny słabną, łatwiej przemarzają zimą, a nawet mogą zamierać.

Eriophyes vitis, niewidoczny gołym okiem, powoduje erynozę liści winorośli, którą wywołuje maleńki roztocz z rodziny wełnowatych, wełniak winorośli (Eriophyes vitis), żerujący na spodniej stronie liści. Podrażniony naskórek reaguje tworzeniem ogromnych komórek, przypominających włoski. Przypominają one w pewnym stopniu powłoki grzybowe tworzone przez peronospory na spodniej stronie liści winorośli. O ile w peronosporach na ich wierzchniej stronie występują olejowe, a później brązowe plamy, o tyle w erynozie plamy na wierzchniej stronie liścia są nabrzmiałe i powstają zgrubienia wielkości kilku milimetrów.

Botrytis (szara pleśń) jest trzecią najpoważniejszą chorobą grzybiczą winorośli po peronosporze i mączniaku prawdziwym. Atakuje wszystkie zielone części winorośli, ale największe szkody wyrządza dojrzewającym jagodom, które brązowieją, wysychają i pokrywają się grubym szarym nalotem grzyba Botrytis cinerea. Różne odmiany winorośli są w różnym stopniu podatne na tę chorobę. Podatne winogrona to na przykład Bouvier, Maiden, Müller-Thurgau, Neuburg, zielone Silvan, czerwone Veltliner, portugalskie niebieskie i St Laurent. Rozprzestrzenianiu się botrytis sprzyja deszczowa pogoda po kwitnieniu i temperatury między 18 a 21 °C, a także wszelkie mechaniczne uszkodzenia jagód (np. grad, owady, fizjologiczne pękanie jagód).

Wraz z peronosporą jest najważniejszą gospodarczo chorobą winorośli.Atakuje grona, liście i liście winorośli.Największe szkody wyrządza przy wczesnym zaatakowaniu młodych jagód, ich powierzchnia twardnieje, brązowieje, a skórka często pęka.Na powierzchni dojrzewających jagód wyrasta w sposób promienisty sieć filamentów grzyba czynnika chorobotwórczego (Uncinula necator).Podobne objawy można zaobserwować również na liściach.

Obok mączniaka rzekomego jest to najgroźniejsza choroba grzybowa winorośli. W przeciwieństwie do mączniaka rzekomego rozprzestrzenia się przy deszczowej pogodzie. Pierwsze infekcje peronosporami mogą wystąpić przed kwitnieniem lub w trakcie kwitnienia, kiedy cały kwiatostan pokryty jest gęstym nalotem grzyba Plasmopara viticola. Na liściach winorośli peronospory objawiają się typowymi plamami olejowymi. W miejscach tych plam na brzegach liści można zaobserwować gęste, białe naloty czynnika sprawczego. Porażone części liścia później brązowieją i zamierają.