Materiały jądrowe

Ponieważ zaraza tarczowa utrzymuje się na korze drzew owocowych, można ją skutecznie zwalczać tylko wtedy, gdy te drzewa i krzewy są pozbawione liści. Obecnie zarazę tarczową zwalczamy za pomocą oprysku wstępnego, który musi być obfity i powinien być wykonany tuż po zawiązaniu pąków przez drzewa owocowe.

Na niektórych obszarach mogą powodować poważne uszkodzenia drzew owocowych, począwszy od wczesnej wiosny. Samce motyli mają dobrze rozwinięte skrzydła. Samice zimówki są całkowicie pozbawione skrzydeł. Zmiennik jesienny ma skarłowaciałe skrzydła. Jego gąsienice są żółtozielone w wieku dorosłym, z zielonkawą lub żółtawą głową, z ciemniejszą podłużną linią, z trzema białymi liniami po każdej stronie. Gąsienice sieweczki zimowej są zazwyczaj czerwonawo-brązowe z podwójną ciemną linią grzbietową lub z czerwonymi plamami na grzbiecie. Mają szeroki żółty pasek na bokach i dwa sutki na 11 artykule. Głowa jest czerwono-brązowa, otwory wentylacyjne białe, otoczone czarnym pierścieniem. W wieku dojrzałym mają 30-35 mm długości. Rozwój pijawek jesiennych i zimowych jest bardzo podobny, a okresy, w których można je skutecznie zwalczać, są również takie same.

Roztocz chmielowiec (Tetranychus telarius) żyje na liściach około 200 gatunków roślin. Uszkadza wiele roślin polowych, szklarniowych i domowych, ale także chwasty, z których może przenosić się na rośliny uprawne (np. chmiel, fasolę, ogórki). Nie jest to owad, lecz pająk z czterema parami odnóży, stąd jego popularna nazwa - czerwony pająk. Jest bardzo mały (mierzy zaledwie 0,2-0,4 mm), ledwo widoczny gołym okiem. Na jego obecność wskazuje cienka pajęczyna na silniej zaatakowanych częściach rośliny. Układ pokarmowy jest ślepo zakończony, bez otworu odbytowego. Wydziela włókna, wzdłuż których się porusza. Wbija się w liście i wysysa z nich soki roślinne. Na przykład na chmielu powoduje chorobę spadzi, w której liście stają się brązowo-czerwone, wysychają i opadają. Roztocze chmielowe jest rozdzielnopłciowe. Zapłodnione jaja rozwijają się w larwy, które przepoczwarzają się podczas linienia. Latem roztocze jest zabarwione na zielono przez wchłaniany chlorofil, jesienią jest czerwonawe.

Dojrzałe płciowo, zapłodnione samice zimują pod korą drzew lub w suchych liściach. Pojawiają się od końca marca do końca kwietnia na pojawiających się pąkach i młodych liściach. Pokolenie wiosenne i jesienne rozwija się powoli (w ciągu 20-40 dni), natomiast pokolenie letnie rozwija się szybko (w ciągu 10-25 dni). Suche i ciepłe długie dni sprzyjają rozmnażaniu, dlatego te dwa gatunki są aktywne głównie latem.

Roztocz owocowy (Panonychus ulmi) ujawnia swoją obecność poprzez czerwono zabarwione jaja zimujące w pobliżu pąków, w pęknięciach kory. Pomarańczowe larwy wylęgają się wiosną. Pod koniec maja na liściach pojawiają się letnie pomarańczowe jaja. Osobniki pierwszego letniego pokolenia pojawiają się już pod koniec maja, w czerwcu, a następnie 3-4 pokolenia, w zależności od warunków pogodowych. Roztocza powodują szkody wysysając soki roślinne. Żółte plamy na liściach to ślady po nakłuciach; gdy szkodnik przerośnie, plamy te łączą się w ciągłe żółto-brązowe plamy. Liście mają kształt łyżeczki i przedwcześnie opadają. Od połowy sierpnia samice składają jaja zimowe.

Wszyscy ogrodnicy doskonale znają larwę jabłoni (Cydia pomonella), ponieważ jest ona przyczyną znanej wszystkim zarazy jabłek, a nawet najzagorzalsi przeciwnicy chemicznej ochrony roślin przekonali się, że nie da się uprawiać zdrowych jabłek bez leczenia jabłoni przeciwko temu szkodnikowi. W rzeczywistości owoce zaatakowane przez larwę zwykle ulegają zgniliźnie jednostronnej, często już na drzewach. Oprócz jabłoni uszkadza ona również grusze. W cieplejszych rejonach Słowacji larwa jabłoni ma dwa pokolenia w ciągu roku. Zimuje w różnych schronieniach w stadium dorosłej gąsienicy. Poczwarka pojawia się wiosną, a motyle z pierwszego pokolenia roją się w maju i czerwcu, a z drugiego pokolenia w lipcu i sierpniu.

Mszyce są najbardziej znanymi i rozpowszechnionymi szkodnikami drzew owocowych. Ich szkodliwość polega przede wszystkim na tym, że wysysają soki roślinne w takich ilościach, że nie są w stanie ich wykorzystać. Dlatego lepkie krople soków, które przeszły przez ich przewód pokarmowy (zwane spadzią), zanieczyszczają dolne liście, na których później rozwijają się kwiaty jeżyny. Szkodliwość mszyc zwiększa fakt, że potrafią się one niezwykle szybko rozmnażać w krótkim czasie. Oprócz wysysania soków roślinnych, powodują one również szkody poprzez przenoszenie różnych chorób wirusowych (np. mszyca śliwowa). Wszystkie gatunki mszyc zimują w postaci jaj na poszczególnych gatunkach drzew owocowych. Niektóre gatunki latają (migrują) na letnie rośliny żywicielskie wczesnym latem, z których wracają na drzewa owocowe jesienią, aby złożyć zimujące jaja. Inne gatunki pozostają na drzewach owocowych przez cały sezon wegetacyjny.

Jest najgroźniejszym szkodnikiem jabłoni. Atakuje prawie wyłącznie części zdrewniałe, takie jak młode gałązki, pień i korzenie. Na starym drewnie zasiedla tkankę kalusową, w której zagoiły się różne rany. Kolonie mszycy krwistej często ukryte są pod łuskami kory, w różnych szczelinach kory i na korzeniach do głębokości 25 cm. Wysysając, wywołują powstawanie guzów kambium na gałązkach i korzeniach. Żywotne, brązowe do niebiesko-czarnych samice jabłoni mają wielkość 1,7-1,9 mm.

Roztocza nie są owadami, ale pajęczakami, o czym świadczą ich 4 pary kończyn i zdolność do tworzenia pajęczyn na zaatakowanych roślinach. Ponieważ są bardzo małe (długość ich ciała wynosi 0,2 - 0,4 mm), są ledwo widoczne gołym okiem. Na ich obecność wskazują srebrzyste, żółtawobrązowe lub brązowawe drobne plamki na górnej stronie zaatakowanych liści. Najczęstszym szkodnikiem roślin ozdobnych jest przędziorek chmielowiec (Tetranychus telarius), popularnie zwany również przędziorkiem czerwonym. Oprócz roślin ozdobnych atakuje on dziesiątki różnych upraw polowych, warzyw, drzew owocowych i przeżywa na różnych chwastach. W naturze zimuje w stadium zapłodnionej samicy. W ciepłych i suchych warunkach w mieszkaniach i szklarniach rozmnaża się nieprzerwanie przez cały rok.

Mączniak prawdziwy jabłoni (Podosphaera leucotricha) jest drugą po parchu najważniejszą gospodarczo chorobą jabłoni. Jednak w przeciwieństwie do parcha, atakuje głównie liście i pędy, na których tworzy grubą, pudrową powłokę. Zainfekowane liście zwijają się, więdną i przedwcześnie opadają. Czynnik chorobotwórczy zimuje w postaci grzybni w pąkach kwiatowych i liściowych jabłoni. Wiosną z tych pąków wyrastają chore liście lub rozety liściowe (tzw. infekcja pierwotna). Jeśli nie zostaną one usunięte z drzew, są źródłem wtórnej infekcji liści i pędów w następnym sezonie wegetacyjnym. Rozprzestrzenianiu się mączniaka prawdziwego na jabłoniach sprzyja ciepła i sucha pogoda w miesiącach wiosennych, tj. w okresie intensywnego wzrostu drzew.

Czynnikiem wywołującym chorobę jest bakteria Erwinia amylovora, w starszej literaturze określana również jako szkarlatyna różana lub szkarlatyna kwiatów róży. Chociaż większość drzew owocowych należy do rodziny różowatych, tylko rośliny należące do podrodziny jabłoni są żywicielami parcha. Wśród nich najważniejszymi żywicielami są jabłonie, grusze i pigwy, dlatego powinniśmy używać bardziej trafnej nazwy parch bakteryjny.

Parch jabłoni jest najgroźniejszą chorobą owoców ziarnkowych, ponieważ oprócz liści atakuje również owoce, które w wyniku silnego zakażenia ulegają całkowitemu zniszczeniu. Chorobę wywołuje grzyb Venturia inaequalis na jabłoniach i Venturia pirina na gruszach. Oba grzyby zimują w opadłych liściach, w których do wiosny tworzą się kieszonkowe owocniki. Przy wilgotnej pogodzie owocniki otwierają się, a kieszonki uwalniają do powietrza tzw. askospory, powodując zakażenie młodych liści i owoców. Uwalnianie askospor następuje od kwietnia do czerwca, dlatego te miesiące są kluczowym okresem w walce z parchem.