Jabłoń

Brązowienie miąższu jabłek jest chorobą fizjologiczną i występuje częściej, gdy po ciepłym i suchym lecie we wrześniu występują obfite opady deszczu. Zwiększony pobór wody powoduje, że owoce szybko pęcznieją, ale miąższ jest cieńszy i dlatego przedwcześnie dojrzewają, a miąższ brązowieje. Chorobie sprzyjają także wysokie temperatury w czasie zbioru i wczesnego przechowywania. Najbardziej dotknięte brązowieniem miąższu są odmiany Ontario i Jonathan

Kłujące jabłka to choroba fizjologiczna, której główną przyczyną jest brak dostępnego wapnia w glebie. Choroba jest bardziej widoczna w suchych i ciepłych latach z niewystarczającą ilością opadów, w latach o słabych zbiorach oraz na glebach silnie nawożonych obornikiem i odchodami małych zwierząt domowych. Rdza plamista najczęściej atakuje rutę Coxa i jej stosunkowo szeroko rozpowszechnione mieszańce (np. Dukat, Champion, Clivia itp.), ale można ją również znaleźć na innych odmianach. Na powierzchni owoców objawia się ciemnozielonymi zagłębieniami, pod którymi znajdują się brązowe wyspy martwego miąższu, często sięgające do głębokości 5-10 mm. Podobne objawy często pojawiają się na Jonathanie. Cętkowanie dotyczy jednak tylko skórki Jonathana i nie przenika do miąższu.

Szklistość jest również fizjologiczną chorobą jabłek i często pojawia się na owocach przed zbiorem.Zwykle zaczyna się wokół rdzenia, ale czasami wnika pod skórkę w postaci ciemnozielonych plam olejowych.Po rozcięciu szklistych jabłek kapie z nich woda, która dostała się do przestrzeni międzykomórkowych.Występowaniu szklistości sprzyjają duże wahania temperatury między dniem a nocą późnym latem, a także późny zbiór jabłek.Ponieważ nie występuje u wszystkich odmian, jest również cechą odmianową.Najczęściej występuje na odmianach Clivia, Ducat, Cox's Rennet, Starking, Ontario i Gloster

Mszyca krwista (Eriosoma lanigerum) jest bardziej znana ogrodnikom pod błędną nazwą mszycy krwistej. Nie jest to jednak mszyca liściowa, wysysająca soki roślinne z liści zaatakowanych roślin, ale mszyca, która żeruje na korze młodych pędów i starszych gałęzi i charakteryzuje się wydzielaniem woskowych włókien. Te woskowate włókna o wyglądzie bawełny często całkowicie pokrywają całą kolonię wełnowca korzeniowego. W miejscu ssania szkodnika często powstają pęknięcia lub siniaki. Wełnowce uszkadzają tylko jabłonie wśród drzew owocowych. Zimuje w stadium larwalnym w szczelinach kory lub na szyjce korzeniowej drzew. Larwy opuszczają swoje zimowe schronienia pod koniec kwietnia. Pierwsze kolonie szkodnika z typową wydzieliną przypominającą watę można zaobserwować na jabłoniach już w drugiej połowie maja. W ciągu roku może pojawić się do 10 kolonii.

Mszyca jabłoniowa (Dysaphis plantaginea) (Pass.), syn. Sappaphis mali (Ferr.), (Homoptera, Aphididae) - należy nie tylko do najbardziej rozpowszechnionych, ale i najbardziej szkodliwych gatunków mszyc jabłoniowych. W naszym kraju występuje praktycznie we wszystkich rejonach sadowniczych, głównie na jabłoniach, znacznie rzadziej na jarzębinie, pigwie i osice. Mszyca ta ssąc liście powoduje najpierw ich zwijanie się i silne kędzierzawienie, a następnie żółknięcie i opadanie. Wiosną tworzy liczne kolonie nie tylko na liściach, ale także na młodych pędach, które stają się skarłowaciałe i zdeformowane. Poważniejsze uszkodzenia drzewa znajdują również odzwierciedlenie w rozwoju owoców, które nie rozwijają się i nie dojrzewają.

Ćma marmurkowa (Lobesia botrana) to motyl o rozpiętości skrzydeł 18-20 mm i długich, cienkich czułkach. Skrzydła są perłowoszare, a przednie skrzydła mają małe rdzawe plamki z trzema lekko nachylonymi pasami: jeden u podstawy, jeden na środku skrzydła - powiększony w środku i jeden wierzchołkowy, ciemno otoczony jaśniejszą strefą. Głowa i tułów są białe, zabarwione na brązowo, a odwłok jest szary. Owipositor jest okrągły, o średnicy 0,6-0,7 mm, z drobnymi wielokątnymi prążkami. Jaja są początkowo żółte, stopniowo stają się półprzezroczyste i szare. Larwa jest wąska, żółtawo-zielona do szaro-zielonej z brązowo-żółtą głową i płytką piersiową. Jest bardzo ruchliwa. Gdy jest niepokojona, opada w dół i zwisa na jedwabistej nici. Poczwarka jest ciemnobrązowa, smukła. Ma dobrze rozwinięty zestaw kolców w górnej części odwłoka.

Imago mają długość 6-7 mm i rozpiętość skrzydeł 13-15 mm.Poczwarka zimuje w twardych, wrzecionowatych kokonach.Imago pierwszego pokolenia pojawiają się, gdy roślina ma 3-4 liście i tworzą się pierwsze kwiatostany.Samice składają jaja pojedynczo na pąkach kwiatowych lub na ich szypułkach.Jedna samica składa około 60-100 jaj.Rozwój zarodkowy trwa 10-12 dni.Młode larwy drążą pąki kwiatowe i zjadają znajdujące się w nich organy generatywne.Na pąkach i kwiatach przędą pajęczyny.Oprócz kwiatów mogą zjadać także liście.Larwy drążą niekiedy szypułki kwiatowe lub młode pędy.

Poczwarki zimują w opadłych liściach. Imago pierwszego pokolenia pojawiają się w pierwszej połowie kwietnia i na początku maja. Samice składają jaja pojedynczo na górnej stronie liści. Larwy najpierw rozwijają wąski tunel, który później rozszerza się i mierzy 5-30 mm. Imago drugiego pokolenia wylęgają się pod koniec czerwca, a następnie imago trzeciego pokolenia w sierpniu i wrześniu. Larwy przepoczwarzają się w płaskich minach na liściach. w przypadku silnej inwazji liście brązowieją i mogą opadać. Silnie porażone rośliny są mniej odporne na mróz w zimie.

Omacnica prosowianka (Lyonetia clerkella) jest jednym z najbardziej znanych i szkodliwych szkodników drzew owocowych, zwłaszcza jabłoni. W naszych warunkach może mieć dwa lub trzy pokolenia rocznie. Zimuje w stadium poczwarki w gęstych białawych kokonach przyczepionych do kory pni lub gałęzi zaatakowanych drzew. Wiosenne wylęganie i masowe rojenie się motyli następuje zwykle w okresie kwitnienia jabłoni. Po kopulacji samice składają jaja pojedynczo na spodniej stronie liści. Wyklute gąsienice zagrzebują się z osłonki jajowej w liściach i drążą wewnętrzne sieci. W ten sposób powstają charakterystyczne nory, w których naskórek liścia pozostaje nienaruszony. gąsienice poruszają się w norach, stąd spiralny kształt ich odchodów (stąd słowacka nazwa szkodnika). Dorosłe gąsienice opuszczają nory i schodzą po cienkich nitkach do dolnych partii koron drzew. Gąsienice pierwszego i drugiego pokolenia przepoczwarzają się głównie na liściach, gąsienice pokolenia zimującego przepoczwarzają się głównie na pniach i gałęziach drzew. Jednak niewielki procent kokonów tego pokolenia znajduje się również na liściach lub w kielichu lub zagłębieniu szypułkowym jabłek.

Mszyce są najbardziej znanymi i rozpowszechnionymi szkodnikami drzew owocowych. Ich szkodliwość polega przede wszystkim na tym, że wysysają soki roślinne w takich ilościach, że nie są w stanie ich wykorzystać. Dlatego lepkie krople soków, które przeszły przez ich przewód pokarmowy (zwane spadzią), zanieczyszczają dolne liście, na których później rozwijają się kwiaty jeżyny. Szkodliwość mszyc zwiększa fakt, że potrafią się one niezwykle szybko rozmnażać w krótkim czasie. Oprócz wysysania soków roślinnych, powodują one również szkody poprzez przenoszenie różnych chorób wirusowych (np. mszyca śliwowa). Wszystkie gatunki mszyc zimują w postaci jaj na poszczególnych gatunkach drzew owocowych. Niektóre gatunki latają (migrują) na letnie rośliny żywicielskie wczesnym latem, z których wracają na drzewa owocowe jesienią, aby złożyć zimujące jaja. Inne gatunki pozostają na drzewach owocowych przez cały sezon wegetacyjny.

Spiralny skoczek liściowy jest jednym z najbardziej znanych i szkodliwych szkodników drzew owocowych, zwłaszcza jabłoni. W naszych warunkach może mieć dwa lub trzy pokolenia rocznie. Zimuje w stadium poczwarki w gęstych białawych kokonach przyczepionych do kory pni lub gałęzi zaatakowanych drzew. Wiosenne wylęganie i masowe rojenie się motyli następuje zwykle w okresie kwitnienia jabłoni. Po kopulacji samice składają jaja pojedynczo na spodniej stronie liści. Wylęgłe gąsienice penetrują liście bezpośrednio ze skorupki jaja i drążą wewnętrzne pochewki liści.

Wszyscy ogrodnicy doskonale znają larwę jabłoni (Cydia pomonella), ponieważ jest ona przyczyną znanej wszystkim zarazy jabłek, a nawet najzagorzalsi przeciwnicy chemicznej ochrony roślin przekonali się, że nie da się uprawiać zdrowych jabłek bez leczenia jabłoni przeciwko temu szkodnikowi. W rzeczywistości owoce zaatakowane przez larwę zazwyczaj ulegają zgniliźnie jednostronnej, często już na drzewach. Oprócz jabłoni uszkadza ona również grusze. W cieplejszych rejonach Słowacji larwa jabłoni ma dwa pokolenia w ciągu roku. Zimuje w różnych schronieniach w stadium dorosłej gąsienicy. Poczwarka pojawia się wiosną, a motyle z pierwszego pokolenia roją się w maju i czerwcu, a z drugiego pokolenia w lipcu i sierpniu.

Robak jabłoniowy (Hoplocampa testudinea) powoduje wczesną zarazę jabłek. Zimuje w stadium larwalnym w glebie. Przepoczwarza się wiosną, a dorosłe osobniki roją się w okresie kwitnienia jabłoni. Samice składają jaja w kielichach pąków kwiatowych jabłoni (rys. 1). Wylęgłe larwy drążą tunel pod skórką młodego owocu (ryc. 2 i 3), nad którym skórka pęka podczas wzrostu owocu, a rana przekształca się w serpentynową, skręcającą się bliznę, zwykle wychodzącą z zagłębienia kielichowego (ryc. 4). Owoce te pozostają na drzewach aż do zbiorów, ale świadczą zarówno o obecności trociniarki jabłoniowej na plantacji, jak i o tym, że nie była ona zwalczana. Starsze larwy zjadają wnętrze owocu, który przedwcześnie opada. Pryszczarek jabłoniowy ma tylko jedno pokolenie rocznie. Jest ona najbardziej szkodliwa dla wcześniej kwitnących letnich i jesiennych odmian jabłoni.

Kwieciak jabłkowiec (Anthonomus pomorum), dorosłe chrząszcze mają 3,5 - 4,5 mm długości. Zimują w różnych kryjówkach, skąd wiosną przelatują na pąki jabłoni, którymi się żywią. Składają jaja w nierozwiniętych jeszcze kwiatach. Jedna samica składa około 20 jaj. Wylęgłe larwy stopniowo zjadają wszystkie części kwiatu, pozostawiając kwiat zamknięty, z brązowymi płatkami (podobnie jak w przypadku uszkodzeń spowodowanych przez mróz). Larwa przepoczwarza się również w tym kwiecie. Wykluty chrząszcz pasie się na liściach jabłoni przez krótki czas, a następnie przenosi się w osłonięte miejsce, gdzie pozostaje w tak zwanej letniej diapauzie (stadium uśpienia) do jesieni, zanim przejdzie do schronienia zimowego.

Mączniak prawdziwy jabłoniMączniak prawdziwy jabłoni (Podosphaera leucotricha) jest drugą po parchu najważniejszą gospodarczo chorobą jabłoni. Jednak w przeciwieństwie do parcha, atakuje głównie liście i pędy, na których tworzy gęstą, pudrową powłokę. Zainfekowane liście zwijają się, więdną i przedwcześnie opadają. Czynnik chorobotwórczy zimuje w postaci grzybni w pąkach kwiatowych i liściowych jabłoni. Wiosną z tych pąków wyrastają chore liście lub rozety liściowe (tzw. infekcja pierwotna). Jeśli nie zostaną one usunięte z drzew, są źródłem wtórnej infekcji liści i pędów w następnym sezonie wegetacyjnym. Rozprzestrzenianiu się mączniaka prawdziwego na jabłoniach sprzyja ciepła i sucha pogoda w miesiącach wiosennych, tj. w okresie intensywnego wzrostu drzew.