Pasożyt obowiązkowy

Obligatyczny pasożyt to organizm, który nie jest w stanie przeżyć, rosnąć ani rozmnażać się bez swojego żywiciela. W przeciwieństwie do pasożyta fakultatywnego, który może żyć również samodzielnie, pasożyt obligatoryjny jest całkowicie zależny od organizmu żywicielskiego – niezależnie od tego, czy jest to roślina, zwierzę czy człowiek.

W królestwie roślin do pasożytów obligatoryjnych należą na przykład niektóre grzyby i mikroorganizmy, które powodują poważne choroby upraw. Nie mogą one rozmnażać się poza żywą tkanką rośliny, ponieważ nie są w stanie zapewnić sobie składników odżywczych w inny sposób niż poprzez pasożytnictwo. Przykładem jest na przykład grzyb Peronospora destructor, który powoduje mączniaka rzekomego cebuli.

Cechy charakterystyczne pasożyta obligatnego:
żyje wyłącznie w ciałach żywych żywicieli,
powoduje choroby lub osłabia żywiciela,
nie jest w stanie przetrwać poza organizmem żywiciela.

W królestwie zwierząt do pasożytów obligatoryjnych należą organizmy, które nie są w stanie przetrwać poza swoim żywicielem i przez cały swój cykl życiowy (lub przynajmniej jego zasadniczą część) są zależne od innego zwierzęcia, które wykorzystują jako źródło składników odżywczych. Bez żywiciela zginęłyby lub nie mogłyby się rozmnażać. W ogrodnictwie obligatoryjne pasożyty spotykamy również wśród szkodników zwierzęcych, zwłaszcza w grupie nicieni (glist). Należą one do mikroskopijnych robaków, a wiele gatunków jest właśnie pasożytami obligatoryjnymi – specjalizującymi się w atakowaniu roślin.

Chociaż nicienie są najbardziej typowe, do pasożytów obligatoryjnych można zaliczyć również niektóre mikroskopijne roztocza lub larwy owadów, które są wyspecjalizowane i przeżywają tylko w określonym stadium rozwoju rośliny. Na przykład larwy wirówek (Trypetidae) atakują owoce – na przykład wirówka wiśniowa, która jest całkowicie zależna od wiśni, gdzie rozwijają się jej larwy.

Wskazówka: obejrzyj film o tym, jak zwalczać wirówkę wiśniową

Ochrona przed obligatoryjnymi pasożytami koncentruje się głównie na zapobieganiu, ograniczaniu występowania źródeł infekcji i wspieraniu odporności roślin, ponieważ bezpośrednie zniszczenie samego pasożyta poza żywicielem nie jest możliwe.